Ouder wordende stem en zang

Door: Janine Overbosch,Logopedist.Logopediepraktijk Oudedijk-Kralingen.  Rotterdam.www.janineoverbosch.nl

 

  • Spreek-Zangstem-therapeut,Eigen -praktijk.
  • Stemacteur,Voiceover,Luisterboek-inspreker.
  • Systemisch dialogisch proces begeleider
  • Opleiding Logopedie te Rotterdam, PI-gesprekken.[jarenlang docent aldaar geweest]
  • Workshops[talrijke-] aan koren[bubbelen en info stem e,v,
  • Zang;Lessen,Koren,Ensembles.

 

Titel:              Jaartje meer? Lekker blijven zingen!
Doel:             De mogelijk(on-)heden belichten voor de sprekers ,maar  vooral oudere zangers.Na de diagnose van de  Foniater,Kno-arts. “Presbyfonie” is het misschien niet einde verhaal?( Ernstige aandoeningen vallen buiten deze workshop)

 

Inhoud:

Korte Intro met theoretische achtergronden behorende bij Presbyfonie
Kern: Presbyfonie is op zich een natuurlijk proces van het ouder worden;geen stoornis.Maar waar kun je toch  als  Zanger(spreker) tegenaan lopen?

-Hoogteverlies{ vooral Dames]
-Draagkracht vermindert{Heren-ieler en Dames- lager]
-Onzuiverheid en bibberen
-Sneller vermoeid en hees na avond veel praten, zingen.
-Men went zich er aan te overcompenserenèHyperfunctie in alle modaliteiten rond het spreken en in meerdere mate bij de zang.
-Duurt vaak lang voor het ontspoort en de persoon klachten krijgt…en zelfs op ziet tegen het zingen. Is toch juist leuk? Maar niet heus…Help hoe kan dat nou.. ?Er niet over durven spreken..
-Ga je je hier dan bij neerleggen? Het koor is een sociaal uitje, al jarenlang vaak en nu juist je wat ouder bent en meer tijd hebt om te oefenen en behoefte hebt aan de koorcontacten, laat je stem het afweten…Treurnis.
-Vaak als bij de Foniater/Kno-arts blijkt dat er geen ernstige afwijkingen zijn .Beeld bij mannen weer anders dan bij vrouwen, typische functieveranderingen o.a. minder sluiting,(Bowing bij mannen) dunnere stembanden en/of sluitings defecten.. is de persoon opgelucht en kun je van hieruit  als logopedist een ingang vinden voor een aanpak op maat!

Aan de slag ermee..

-Vele aspecten op te noemen en komen hoop ik aan bod in gesprek met jullie!

 

TIPS

  • Uitgerust naar het koor,
  • Iets langer inzingen dan vroeger,
  • Bubbelen(silicone,glas,rietjes)
  • Ken je partijen heel goed.. dat scheelt enorm !
  • Hele hoge sopraan? Misschien een toontje lager of die hele hoogtes play –backen. Pas op niet direct naar de alten.. is echt zo anders en extra stresspuntje!
  • Erken het probleem,spreek erover met de dirigent,je medezangers..= lastig maar misschien hebben andere ook deze problemen?
  • Realiseer je het verlies van hoe het was.. accepteren is een hele dobber soms.. Kijk hier naar en realiseer je dat dit ook zo is.
  • Omgaan met je veranderde stemapparaat en lijf.
  • Ga ervaren hoe veel druk er door je client op de ketel(strot o.a.) gelegd wordt! Vaak niet bewust ervan!

 

TRICKS

èWat zie je?Wat hoor je?Waar zitten de knelpunten..? Stukje tekst lezen, Klein regeltje zingen.

Misschien meting,stemonderzoek[niet te groot maken] e.v.

  • Logopedist werkt volgens beroepsprofiel. Als dit mogelijk is zoek dan vooral de kernzaken op. VHI voor de zangstem kan veel info geven naast/met de anamnese.
  • Behandelplan-Doelen samen met client haalbare doelen stellen. Praten over het onherroepelijke van het ouder worden. Misschien.daarmee dealen?
  • In de Anamnese vooral vragen naar gehoor,vermoeidheid-onderliggende ziektebeelden.
  • De Basisvoorwaarden[Houding,Adem,Stem,Articulatie] voor spreken gelden ook i.p eerst voor spreken en dan later uitbouwen naar de zang. Vaak even weer teruggaan naar de basis.” Net afpellen als een ui.…”Soms in begin helemaal niet laten zingen. Kan erg beladen zijn!
  • Adductie oefeningen indien nodig(KNO)Glazenbuis- oefening gericht op sluiting!
  • VVV-ZZZ-MMM-NNN-NGNG-
  • Bubbelen .Lax-Vox of Glazenbuis Resonans of Rietjes …
  • Gebruik als Logopedist datgene waar je bekend mee bent. Vele mogelijkheden .o.a. Ontspanning,Coblenzer,Pahn,Accent,Lichtenberger,Universal Voice,Complete Vocal Technique,Mind the Voice enz enz , Kies wat bij jou zelf en bij de client past. Niet te groots aanpakken. Kleine oefeningetjes zijn vaak al voldoende.
  • Raad de client absoluut zangles aan! Ze hebben daar zo veel baat bij.. fitness voor de stem .
  • Articulatie+meer pittigheid(geen druk!) Voorin.. oefeningetjes van snelle articulatie,, lippretjes,Tongbrekers, genoeg te verzinnen.Klotsende wangen,briesende lippen.DE DRUK MOET VAN DE KETEL..DAN OPBOUWEN NAAR MEER ACTIEF.. BALANS ZOEKEN.
  • Larynx manipulatie.(Door een op zang-  gespecialiseerde therapeut !)
  • Opbouwen van de zangstem..in stapjes..melodietjes,op ng,klinkers,aansluiten op zangfunctie. Het echte zingen .. kijk maar..In de gaten houden dat we geen zangpedagogen zijn als Logopedist… Keuze maken wat werkt en goed voelt bij de client en jij als Logopedist. Zangles adviseren!

 

TOPS

  • Inzichtelijke gesprekken geven de causaliteit aan van de problematiek die de spreker/zanger ondervindt. Geeft naar mijn ervaring heel veel LUCHT!
  • Bij navragen ‘wat’ wil de client? Zijn zijn/haar verwachtingen reeel? Berusten lijkt vaak makkelijker dan iets ondernemen om weer te gaan zingen en plezier te beleven!
  • Denken in mogelijkheden geeft ook vaak veel openingen of zo niet mogelijk ook inzicht in dan misschien iets anders gaan doen dan zingen. Bij spreken is dit lastiger.. daar ook over in gesprek gaan.. misschien spreektaken minderen (tijdelijk?)
  • Open staan als logopedist wat de client echt wil en verwacht van de logopedist.

Grootste TOP.. je Zanger gaat weer opgewekt zingen in zijn/haar koor, Je Spreker kan zijn presentaties over hobbies en voorzitterschap van vergaderingen weer voortvarend en vol vertrouwen doen  !

 

Verheug me erop in  gesprek te gaan met jullie!

Tot 13 April!!

 

Rotterdam 29-01-2024.